استفاده از اطلاعات EXIF براي بهبود عکسها

هرگاه که شما شاتر را فشار مي دهيد دوربين شما اطلاعات ارزشمندي که عکس شما را توصيف مي کند همراه با عکس ذخيره مي کند. دوربين اطلاعاتي از قبيل زمان، سرعت شاتر، ديافراگم، فاصله کانوني، و ISO را در بخش آغازين فايل تصويري با فرمت EXIF(Exchangeable Image File) ذخيره مي نمايد. اين اطلاعات بخشي از فايل تصويري مي شود و مي توان آنها را با نرم افزارهايي نظير فتوشاپ 7 يا IPhoto و يا حتي با ACDsee  مشاهده نمود.
هر تصوير شامل اطلاعات کاملي از شرايط عکسبرداري است که به شما در فهميدن علت خوب شدن يا بد شدن عکسها کمک مي کند. دراين نوشتار نحوه خواندن و استفاده از اين اطلاعات براي افزايش مهارت و تجربيات عکاسي شما نشان داده شده است.

EXIF چيست؟
فرمتEXIF يک تعريف بين المللي است که در سال 1995 بنيان نهاده شد و دوربين هاي ديجيتال ( ونيز نرم افزارهاي تصويري) را قادر مي سازد که مشخصات تصوير را در بخش آغازين فايل تصوير ذخيره نمايند. بخش تصويري فايل توسط هر نرم افزاري که فرمت JPEG را پشتيباني مي کند نظير مرورگرهاي وب و ويرايشگرهاي تصويرقابل خواندن مي باشد. اطلاعات تصويري درون فايل توسط نرم افزارهايي که براي استخراج و استفاده از داده هاي EXIF طراحي شده اند قابل نمايش مي باشند. مرسومترين نرم افزاري که اين اطلاعات را نمايش مي دهد فتوشاپ 7 به بعد و نرم افزار IPhoto1.1 مي باشد.
معمولا نرم افزارهاي مختلف چيزي کمتر از آنچه که واقعا د راطلاعات EXIF وجود دارد را نشان مي دهند، مگراينکه نرم افزار مربوطه کاملا براي نشان دادن اطلاعات EXIF طراحي شده باشد. يکي از اين نرم افزارهاي مجاني و بسيار کامل در اين زمينه نرم افزار Photo Studio مي باشد که مي توانيد آن را از همين لينک دانلود نماييد. بااستفاده از اين نرم افزار مي توان تقريبا تمام اطلاعات موجود در بخش داده هاي فايل تصوير را خواندو در اين نرم افزار اطلاعات مختلف بطريق بسيار جالبي دسته بندي شده و استفاده از آن بسيار راحت مي باشد. حجم اين نرم افزار 948 KB مي باشد.
ضمنا می توانید با مراجعه به سایت EXIF اطلاعات بیشتری در مورد این فرمت و نحوه نوشتن و استخراج آن در فال های تصویر بدست آورید. نرم افزار فوق از طریق این سایت نیز قابل دانلود می باشد.


image1.jpg
نمایی از نرم افزار Photo Studio

چرا به اطلاعات EXIF نياز داريد؟
وقتي عکس مي گيريد بعضي از عکسها بهتر از بقيه مي شوند. چرااين طور است؟ گذشته از ترکيب بندي و موضوع سوژه، عوامل زيادي بر روي عکسها تاثير گذارند. اين عوامل مي تواند ساعت عکسبرداري در روز، عمق ميدان، سرعت مناسب شاتر و جبران نوري مورد نياز باشد.
اگر به تصوير آب در حال حرکت نگاه کنيد از مات شدن آب که نشانگر حرکت آن است خوشتان مي آيد، آيا خوب نيست تنظيم هايي که براي گرفتن اين عکس انجام داده ايد را بدانيد تا بعدا بتوانيد اين جلوه را قوي تر کنيد؟ قبل از اينکه عکاسي ديجيتال رايج شود عکاسان از نوشتن براي ثبت تنظيم هاي بکار رفته در عکس استفاده مي کردند. بيشتر عکاسان از اين کار بيزار بودند. اما امروزه دوربين ها تمام اين اطلاعات را براي شما ثبت مي کنند و عکاس مي تواند بر روي گرفتن عکسهاي خوب تمرکز نمايد.


image2.jpg
براساس اطلاعات متاديتا، اين عکس با سرعت شاتر 50/1 و f2.5 گرفته شده است.توجه نماييد که در آب کمي حرکت نشان داده شده است، اما بيشتر بخشهاي آب ساکن به نظر مي رسد.


image3.jpg
از طرف ديگر اين عکس اثر مات بودن را بخوبي نشان مي دهد. طبق اطلاعات متاديتا سرعت شاتر 1 ثانيه در f8 است.

با دقت در اين دو عکس مي توان اثر تنظيم سرعت شاتر بر روي آب متحرک را بخوبي فهميد. با سرعت ۱/۵۰ ثانيه آب تا حدي ساکن مي شود و با سرعت 1 ثانيه کاملا مات و متحرک نشان داده مي شود. با اين دانش دفعه بعد که بخواهيم از آب متحرک عکس بگيريم، مي دانيم که براي داشتن اثر دلخواهمان روي حرکت آب از چه سرعتي بايد استفاده نماييم.
ساعتي از روز که عکس گرفته مي شود اثر زيادي بر روي کيفيت عکس مي گذارد. ( دقت نماييد که ساعت و تاريخ دوربينتان را درست تنظيم نموده باشيد). در طي مدت زمان کوتاهي در يک روز ممکن است جلوه عکس شما از زمين تا آسمان تغيير نمايد. به دو عکس زير دقت نماييد:



image4.jpg
طبق اطلاعات متاديتا اين عکس در ساعت 10:30 صبح گرفته شده است.


image5.jpg
اين عکس از همان منظره ولي در ساعت 8:15 دقيقه گرفته شده است. اين عکس با عکسي که حدود يک و نيم ساعت بعد گرفته شده است تفاوت زيادي دارد.

هرچند اين عکسها تقريبا از يک منظره هستند، ولي با هم تفاوت زيادي دارند. د رتصوير اول خورشيد بالاتر بوده و بر کل منظره نور فشاني نموده و سايه روشنهاي زيادي را پديد آورده است. تصوير دوم که تقريبا يک و نيم ساعت جلوتر گرفته شده بخاطر پايين تر بودن ارتفاع خورشيد داراي سايه هاي بلندتر و خشن تري است.
با دانستن و مقايسه اين مطلب اگر عکاس بار ديگر به اين منطقه سفر کند بر اساس اطلاعات و استنباطي که از اين داده ها دارد مي داند در چه ساعتي از روز بهتر است عکس بگيرد و براي اين که عکسي با سايه هاي فراوان و منظره نمايان تر و يا با سايه هاي بلند و وسيع داشته باشد بايد چکار کند.
اينها دو مثال کوچک از طريقه استفاده از اطلاعات EXIF هستند. دانستن ساير تنظيم ها نظير فلاش، جبران نوري، تراز سفيدي و تنظيم هاي ديافراگم (براي عمق ميدان) نيز براي دانستن رمز و راز عکسهايتان بسيار مفيد مي باشند.

سخن آخر
توصيه مي کنم که کپي اصل عکسهاي مهم تان را بصورت دست نخورده نگاهداريد. با اين کار علاوه بر مديريت درست فايلها مي توان هنگام لزوم با مرور اطلاعات متاديتاي عکسها به نتايج ارزشمند و تجربيات گرانبهايي دست يافت. توجه نماييد که معمولا با کوچکترين تغيير در عکسها توسط نرم افزارهاي وبرايش تصوير، اطلاعات متاديتا در عکس ضبط شده از بين مي رود. بنابر اين مواظب باشيد بعد از ويرايش تصاوير انها را روي عکس اصلي ضبط نکنيد. براي جلوگيري از بروز اين اشتباه حتما قبل از ويرايش تصاوير يک کپي از آنها را در جاي جداگانه اي نگهداري کنيد.
شايد بزودي دوربين هاي داراي GPS اطلاعات موقعيت مکاني عکسها را هم در بين اطلاعات EXIF ضبط نمايند. ولي تا آن زمان مي توانيد از همين اطلاعات که مشخصات عکستان را بيان مي کند براي بهتر کردن عکسها و کسب تجربيات اززشمند در عکاسي استفاده نماييد.
-------------
بخاطر تاخير در نوشتن از تمامي دوستان عزيزي که هر روز به اينجا سر مي زدند عذر مي خواهم. فعلا مدتي که اميدوارم کوتاه باشد به علت پاره اي مشکلات شايد نتوانم با نظم و به اندازه سابق در اينجا بنويسم. ولي قول مي دهم که اين کار را ادامه دهم. ضمنا اگر دوستان بتوانند با ارسال مطالب مرا کمک کنند می توانیم این سایت را طبق روال سابق همیشه به روز نگه داریم. مطالب با اسم ارسال کنندگان زده می شود و نباید قبلا در هیچ مرجع فارسی زبانی منتشر شده باشد.

موفق باشید.

/ 6 نظر / 4 بازدید
ناصر

جالب بود موفق باشی.... به روز شدن وبلاگت رو به من هم خبر بده.... حتما يه سری هم به وبلاگ من بزن.. شاداب باشی

بهزاد

ممونم رضا جان ..این خیلی بدرد میخوره ...دستت درد نکنه ...

mj

مدتی قبل داشتم با همين موضوع متا ديتا کلنجار ميرفتم . از اينکه شما بطور کامل در اين مورد توضيح دادی خيلی ممنونم . ولی اين متا ديتا يه مشکل داره و شايدم مشکل از دوربين های ديجيتال باشه . بنظرم اگه امکانش بود که در دوربينها ستينگی برای وارد کردن نام عکاس بود خيلی برد بخور بود .

هادی

اگر از فتوشاپ برای ویرایش عکس استفاده کنید اطلاعات متا دیتا را حفظ می کند. در ضمن در دوربین من می توانید نام خودتان را وارد کنید و با هر عکس این نام تحت عنوان مالک عکس وارد متا دیتا می شود :)

بهزاد

ميشه بپرسم دوربين شما چيه هادی جان ؟ من canon G3 دارم ولی فکر کنم نميشه تو اين وارد کرد.. ممنون ميشم راهنماييم کنيد.

هادی

دوربین من کانن پاورشات ای 40 است. احتمال زیاد وقتی در دوربین من میشه در یک کانن جی 3 حتما باید بشود :)